Biznesda sun’iy aqlni ishlab chiqish va joriy etish
Bir xil qo‘lda bajariladigan amal oy davomida o‘nlab marta takrorlanadigan korxona rahbari uchun.
Buxgalter har tong pochtani ochadi, hisob-faktura va yuk xatlarini yuklab oladi. U hujjatlardagi summa, sana va raqamlarni hisob jadvaliga qo‘lda kiritadi. Bitta hujjat bir necha daqiqa oladi. Kun davomida o‘nlab hujjatlar yig‘iladi va ish vaqtining katta qismi fayldagi tayyor ma’lumotni qayta kiritishga sarflanadi.
Xodim ish joyida bo‘lsa, amal bajariladi. U yo‘qligida hujjatlar to‘planadi, to‘lovlar kechikadi va yetkazib beruvchi bilan solishtirish suriladi. Ma’lumot faqat uning jadvali va tajribasida qoladi. Qo‘lda kiritilgan raqamdagi xato ko‘pincha bir oydan keyin solishtirish dalolatnomasida aniqlanadi. Xatoning qayerda yuz berganini topish vaqt oladi.
Ishlab chiqish aynan shu amaldan boshlanadi. Har bir hujjat qayerdan kelishi, undan qaysi ma’lumotlar olinishi, natija qayerga yozilishi va to‘g‘ri bajarilganini qaysi belgi tasdiqlashi aniqlanadi. Keyin ishning bir qismi tizimga topshiriladi. Tizim kelgan faylni o‘qiydi, kerakli maydonlarni ajratadi, ma’lumotni jadvalga yozadi va nomuvofiq ma’lumotlar hamda odatiy bo‘lmagan formatlarni belgilaydi.
Mas’ul xodim tizimga topshirilmaydigan ishlarni bajaradi. U belgilangan holatlarni ko‘rib chiqadi, bahsli hujjatlar bo‘yicha qaror qabul qiladi va yakun uchun javob beradi. Tizim takrorlanadigan qismini bajaradi. Korxona o‘z hujjatlarida ishlaydigan aniq amalni oladi.
Qayerda natija beradi
- Skanlangan kiruvchi hujjatlar va hisob-fakturalardagi ma’lumotlarni qo‘lda kiritish.
- Javobi oldindan ma’lum bo‘lgan takrorlanadigan mijoz murojaatlari.
- Har safar yangidan tayyorlanadigan tijorat takliflari va mahsulot tavsiflari.
- Ikki jadvaldagi ma’lumotlarni qo‘lda solishtirib tekshirish.
- Savdo tarixi asosida talabni prognozlash va rejalashtirish.
Qaysi holatlarda qo‘llanmaydi
- Amal tartibi tavsiflanmagan va uning hozirgi ketma-ketligi aniq bo‘lmasa.
- Ma’lumotlar tizimdan tashqarida, xodimlar xotirasi va yozishmalarda qolsa.
- Tizim xatosining zarari undan olinadigan tejamdan yuqori bo‘lsa.
- Qaror qonun yoki mijoz oldida shaxsiy javobgarlikni talab qilsa.
- Amal oyiga faqat ikki marta bajarilsa.
Korxona oladigan natija
- Amalning oldingi va yangi tartibi hamda har bir ishtirokchining vazifasi.
- Korxona ma’lumotlarida ishlaydigan operatsiya qismi.
- Mashina bahsli holatni odamga uzatadigan qoida.
- Natijani tekshirish tartibi va unga mas’ul xodim.
- Xodimlar vaqti sarfi hamda uning oylik qiymati hisob-kitobi.
- Tizim xato qilganda bajariladigan tartib.
Korxonada qoladigan tartib
Loyiha tugagach, amalni korxonaning tayinlangan xodimi yuritadi. U bahsli holatlarni mas’ul xodimga yo‘naltirish qoidasini nazorat qiladi va hujjatlar yoki narxlar o‘zgarganda amal yangilanishini ta’minlaydi.
Operatsiyaga hozir qancha vaqt ketadi
Kiritilgan raqamlar sahifa yopilguncha brauzerda qoladi va serverga yuborilmaydi.
Bu vaqt hozir bitta amalni takrorlashga sarflanadi. Uni murakkabroq va mas’ul xodim ishtirokini talab qiladigan ishlarga yo‘naltirish mumkin.
Bu qanday to‘planadi
| Davr | Soat | Pul, so‘m |
|---|
Korxonada nimani tekshirish kerak
- Operatsiya oyiga necha marta takrorlanadi
- ish jurnali yoki hisob tizimidan, uchastka rahbarida
- uchastka — operatsiya takrorlanadigan joy
- Bir martaga necha daqiqa
- amalda o‘lchov, ijrochida
- uchastka — operatsiya ish o‘rni
- Bir soat ishning narxi
- ish haqi fondidan, iqtisodchida
- uchastka — mehnat iqtisodi
Keyin bu raqamlar bo‘yicha yana o‘qish emas, UKEY mutaxassislari ishi kerak — operatsiyani bosqichlarga ajratib, mashina bajaradigan qismini olib tashlash va shu soatlarni bo‘shatish.
E’tibor beriladigan shartlar
- Ma’lumotlar bilan ishlash sharti belgilanmasa, korxona ma’lumotlari model yetkazib beruvchisiga uzatilishi mumkin.
- Tizim xato qilishi mumkin, shuning uchun natijani tekshirish tartibi saqlanadi.
- Modeldan foydalanish xarajati murojaatlar soni ortishi bilan ko‘payadi.
- Yetkazib beruvchi shartlar va narxlarni o‘zgartirishi mumkin. Amal bu o‘zgarishlarga moslashtiriladi.
Ishni boshlash tartibi
- Amalni tahlil qilish. Uning hozirgi ketma-ketligi, ma’lumot manbasi va natija manzili aniqlanadi.
- Ma’lumotlarni tekshirish. Ularning tizimda borligi va qayta ishlashga yaroqliligi baholanadi.
- Korxonaning haqiqiy raqamlarida ishlaydigan qism.
- Tekshiruv bilan ishga tushirish. Xodim amalni yuritadi, istisno holatlar mas’ul xodimga yo‘naltiriladi.
Bog‘liq vaziyatlar
Har kimning o‘z raqami
Turli raqamlar bir bo‘lim albatta xato qilgani uchun emas, balki bo‘limlar turli hodisalarni sanab, turli sanalardan foydalanib, ularni bitta so‘z bilan atagani uchun paydo bo‘ladi.
Jo‘natdik, pul kelmadi
Savdo jo‘natish bilan emas, pul olish bilan tugaydi, shuning uchun tovarni olib, muddatida to‘lamagan mijoz korxona mablag‘idan foydalanishda davom etadi, yangi jo‘natishlar esa qarzni oshiradi.
Sotib oldik, sotilmadi
Xarid nolikvidga aylanadi — agar hajmni yetkazib beruvchi chegirmasi yoki o‘tgan tajriba belgilasa, haqiqiy talab, mavsumiylik va mavjud zaxira esa tekshirilmasa.
UKEY jamoasiga vazifa yuborish
Har oy takrorlanadigan amal va kutilgan natijani yozing. Tahlil qaysi qismni tizimga topshirish mumkinligini ko‘rsatadi.